| |
|
Xankəndi futbol stadionunda nə baş verir? - Mühəndis yoxluğu, fəhlələrə keyfiyyətsiz yemək...
Yüksək faiz, qanunsuz girov: “S Lombard”ı kim himayə edir?
“Azəraqrar”da qalmqal - “Nazirin komandiri” yeni direktora qarşı...
Məmurların adından “təcili” pul istəyirlər - DTX araşdırma aparır
Sabiq sədr Almaniyada tikinti biznesinə başlayıb - Şərikli bina tikir + FOTO
Məmməd Musayevlə əlbir olub 100 milyonu “yeyiblər” - Vəzifəli şəxslər həbs edildi
“Qardaşımla birgə 16 milyon vermişik” - Tale Heydərovun ifadəsi oxundu
Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI
Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ
Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?
“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?
Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti
Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb
Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə
Dünya nüvə təhlükəsində – “Vaşinqton Post”
Tarix 05.06.23, 17:37 |
|
“Vaşinqton Post†qəzetində “Nüvə təhlükəsi yenə artır. ABŞ necə davranmalıdır?†başlıqlı redaksiya məqaləsi dərc olunub.
Novator.az məqaləni ingiliscədən çevirib təqdim edir.
Dünya yeni nüvə riskləri dövrünə sürüklənir. Bu dövrün əsas xüsusiyyəti ondadır ki, fəlakətə təsadüflər, yanlış hesablamalar səbəb ola bilər.
1990-cı illərdə nüvə dövlətləri silahlanmaya, silahların yayılmasına nəzarəti gücləndirməklə nüvə başlıqlarının sayının azaldılmasına nail olmuşdu. Həmçinin anbarlarda saxlanan hissələrin təhlükə doğurmayacağı zəmanət altına alınmışdı. İndi bütün bu nailiyyətlər havaya sovrulur.
1990-cı illərin uğurunu yerə vuran sonuncu addım 2023-cü il mayın 25-də atılıb. Həmin gün Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu Minskdə belaruslu həmkarı Viktor Xrenlə saziş imzalayıb. Saziş Rusiyanın Belarusda taktiki nüvə silahları yerləşdirməsini nəzərdə tutur.
Taktiki nüvə silahında nüvə başlığı uzaqmənzilli, qitələrarası raketlərə deyil, təxminən artilleriya mərmisi kimi yaxın məsafəni vura biləcək raketlərə bərkidilir.
Rusiyanın taktiki nüvə silahlarını Belarusda nə vaxt yerləşdirəcəyi bilinmir. Amma razılaşmanı 2022-ci ilin fevralından Ukraynada total müharibə aparan Rusiya prezidenti Vladimir Putinin hələlik son hərbə-zorbası kimi qiymətləndirmək mümkündür.
Nazirlər saziş imzalamazdan bir qədər əvvəl Putin demişdi ki, iyulun 1-dək Belarusda tam hazır vəziyyətə gətirilmiş nüvə obyektləri olacaq, həmin obyektlərə Moskva nəzarət edəcək.
ABŞ-ın beş NATO ölkəsindəki altı bazada 100-ə yaxın taktiki nüvə silahı var.
Belarus 30 il əvvəl nüvə silahının yayılmaması haqqında müqaviləyə qoşularaq nüvəsiz dövlətə çevrilmək niyyətini bəyan edib. 1993-cü ilin may ayına qədər Belarus Sovet İttifaqından qalma taktiki nüvə silahlarının hamısını Rusiyaya təhvil verib. Sonrakı üç ildə isə 81 ədəd nüvə başlıqlı qitələrarası (strateji) raket Belarus ərazisindən çıxarılaraq Rusiyaya aparılıb.
Son proseslər tarixin bu gedişatını dəyişir. Rusiya Belarusda taktiki nüvə silahı yerləşdirərsə, bu, Minski mümkün nüvə münaqişəsi zamanı həm raketlərin havaya buraxıldığı məkana, həm də cavab zərbələrinin hədəfinə çevirir. Yeni nüvə razılaşması eyni zamanda öz ölkəsində demokratik hərəkatı axıracan boğmağa çalışan Belarus diktatoru Aleksandr Lukaşenkonun Moskvaya Minskə nəzarət imkanlarını genişləndirmək fürsəti verməsi deməkdir.
Nüvə təhlükəsi başqa yerlərdə də artır. Putinin əleyhinə olan silahlı qruplaşmalar vaxtaşırı Rusiyanın Ukrayna ilə sərhəddə yerləşən Belqorod vilayətinə hücumlar edir. Bu hücumların çox detalı bəlli deyil. Bəlli olan odur ki, Belqorodda Rusiyanın 2000-ə yaxın taktiki nüvə silahı saxlanan mərkəzi anbarı var. Qərb müşahidəçiləri döyüşlərin həmin anbara təsiri olub-olmadığını bilmirlər. Lakin belə bir anbarın yaxınlığında döyüşlərin baş verməsi ciddi narahatlıq doğurur.
Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlanandan Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasında yeddi dəfə elektrik enerjisi kəsilib. Sonuncu belə hadisə 2023-cü il mayın 22-də olub. Zaporojye stansiyası Avropa məkanında ən böyük atom elektrik stansiyasıdır. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin rəhbəri bu stansiyada durumun son dərəcə həssas məqama çatdığı barədə xəbərdarlıq edib. Stansiyanın altı reaktorunun fəaliyyəti dayandırılıb. Ancaq həmin reaktorların soyuması üçün fasiləsiz enerji enerjisi lazımdır. Ukraynadakı dörd atom elektrik stansiyasının hamısına cavabdeh olan dövlət şirkətinin (“Enerqoatomâ€) rəsmiləri 22 may hadisəsini Rusiyanın açdığı atəşlə əlaqələndirib. Həmin gün baş vermiş enerji fasiləsi stansiyanın nüvə və ya radiasiya qəzası astanasında olduğu barədə həyəcan təbilinin çalınması ilə nəticələnib.
Nüvə fəlakəti təhlükəsini xeyli dərəcədə sovuşdura bilmiş, “soyuq müharibə†dövrünün sonlarına yaxın – 1987-ci ildə ABŞ-la SSRİ arasında imzalanmış, topa-topa nüvə raketinin məhvi ilə nəticələnmiş orta və yaxın mənzilli raketlərin ləğvinə dair razılaşma da artıq mövcud deyil, Rusiyanın bu müqavilədən sui-istifadə etməsi 2019-cu ildə ABŞ prezidenti Donald Trampın razılaşmanı geri götürməsi ilə nəticələnib.
2023-cü il fevralın 21-də isə Putin Rusiyanın strateji hücum silahlarını məhdudlaşdıran sazişdə iştirakını dayandırdığını elan edib. Bu, ABŞ və Rusiya arasında nüvə silahlarına nəzarətlə bağlı qüvvəsini saxlamış son saziş idi.
Digər tərəfdən Çin nüvə arsenalını sürətlə genişləndirməyə, Rusiya və ABŞ-ın nail olduğu strateji səviyyəyə çatdırmağa çalışır, ona görə nüvə silahları ilə bağlı danışıqlara girməkdən imtina edir. Bu isə silah yarışına üçüncü tərəfin qoşulması, yarışın daha mürəkkəb xarakter alması deməkdir.
“Soyuq müharibə†başa çatandan sonra nüvə münaqişəsi keçmişdə qalan bir təhlükə kimi görünürdü. Lakin hazırda beynəlxalq gərginliyin artması, özü ilə bərabər nüvə gərginliyini də artırması, nüvə arsenallarının genişlənməsi günün birində hər hansı yanlış qərarın, yaxud anlaşılmazlığın fəlakətə gətirib çıxara biləcəyi riskini çoxaldır.
ABŞ bu riski minimuma endirmək səylərini davam etdirməlidir. Qərb indi Ukrayna müharibəsi imkan verdiyi qədər Rusiya ilə danışıqları bərpa etməyi planlaşdırmalı, eyni zamanda Çini danışıqlar masasına oturtmağın yolunu axtarıb tapmalıdır. Hər kəs, o cümlədən Rusiya və ABŞ məsələyə diqqətlə yanaşmalıdır. Nüvə fəlakəti baş verməz deyib arxayınlaşmaq qətiyyən olmaz.
Xəbərin oxunma sayı : 871
Dünya
Xəbərlər
-
Azərbaycanda ən yüksək və ən aşağı pensiya hansı rayonlarda verilir? - Siyahı
-
Prezidentin Vyetnama səfərindən görüntülər paylaşıldı - VİDEO
-
Bakıda kişi siqaretə görə arvad-uşağını döydü - TƏFƏRRÜAT
-
İŞİD-ə qoşulan azərbaycanlılar mağara düşərgəsində ələ keçirildi - DTX-dən xüsusi əməliyyat
-
Avropanın ən borclu ölkələri açıqlanıb - Yunanıstan və İtaliya liderdir
-
Bakıda və rayonlarda yağış intensivləşəcək - Xəbərdarlıq
-
Yeni marşrut xətti açılır - 4 avtobus 15 dəqiqə intervalla işləyəcək
-
AAYDA-nın sədri deputatın zənglərinə cavab vermir - “İki aydan çoxdur ki...“
-
Əhalinin sayı artdı, doğum və nikah göstəriciləri gerilədi - STATİSTİKA
-
İcra başçısının şikayəti təmin edildi – Kəndli cərimələndi
-
Milyonluq borc mübahisəsi: “TVM İnşaat“ın hesabları donduruldu
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 3 günlük məzənnəni açıqladı
-
Adəm Məmmədova yenidən cinayət işi açıldı - Nədə ttiham olunur?
-
“Nar ağaclarını kəsib yerində restoran tikirlər” - VİDEO
-
Xaricdən Azərbaycana tonlarla heyvan qaraciyəri gətirilib - Kiloqramı 3,9 manata
-
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO
-
Baş prokuror Binəqədidə vətəndaş qəbulu keçirdi - FOTO
-
Evə başqa bir qadını gətirən atasını döyərək qabırğalarını sındırıb - TƏFƏRRÜAT
-
Nərimanov icra hakimiyyəti parkın ərazisini “MADO” restoranına satıb? - VİDEO/FOTO
-
“İS.M.M“ MMC daha bir tender qazandı - Bərdədən sonra Şabrandan 445 min manatlıq sifariş
-
Azərbaycanda tarixi abidələrin siyahısı dəyişdirildi - Yeni abidələr əlavə olundu
-
Məşhur şirkətin Bakıdakı otelinin yerləşdiyi bina 2,4 milyona hərraca çıxarıldı - Fotolar
-
Prezident Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə sədri ilə görüşüb - Fotolar
-
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edildi - Elmi müəssisələrin sayı artırılır
-
Orxan Kəngərli ilə birlikdə aptek müdiri də tutuldu - Nədə ittiham olunur?
-
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı iki milyonluq qalmaqal - Prokurorluq araşdıracaq
-
Maliyyə Nazirliyində yeni təyinat - Soltanov direktor oldu
-
ABŞ rəsmisi Qayanaya Essequibonun bir hissəsini Venesuelaya verməyi təklif edib - Reuters
-
Prezident Vyetnamın Baş naziri ilə görüşdü - FOTOLAR
-
Nar ixracına məhdudiyyət qoyula bilər - AQTA-dan xəbərdarlıq
-
“Böyük vədlərlə başlamaq istəməzdim“ - Məleykə Abbaszadədən rektor kimi ilk açıqlama
-
Milyonlarla manatlıq tenderlər qazanan şirkət fəaliyyətini dondurdu - TƏFƏRRÜAT
-
Sabirabadda 17 yaşlı oğlan yeniyetmə qızı qaçırdı - Axtarış aparılır
-
Beyləqanda Ədliyyə işçilərinin peşə bayramı qeyd olundu - Fotolar
-
Media qurumlarına xəbərdarlıq: Saxta göstəricilərə görə maliyyə dayandırılacaq
-
Azərbaycan Prezidentinin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində - Fotolar
-
Bakıda həkimin cangüdəni ilə sürücüsü dava saldı: biri bıçaqlandı
-
“Atlant“ın rəhbəri Tahir Qədəşov vəfat etdi - ürək çatışmazlığından...
-
Torpaqlarımızı Rusiyaya vermək istəsəydik, bunu 2022-ci ildə edərdik - Zelenski
-
Sabiq nazirə yeni vəzifə verildi - Nazir əmr imzalayıb
-
“Avropa üçlüyü” Rusiya ilə dialoq imkanlarını müzakirə edir - “Bloomberg”
-
“Benzin ala biləcək vəziyyətdə deyilik” - Qalın geyinməyə çağırdı
-
SOCAR-da QOÇU peyda olub: İşçini basıb döyür...
-
İlham Əliyev Hanoyda Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət edib - Fotolar
-
Dünya üç yerə bölünəcək: bu dövlətlər birləşəcək - Sensasion ssenari
-
Prezident İlham Əliyev Hanoyda “İnqilab şəhidləri“ abidəsini ziyarət edib - FOTOLAR
-
Ağdamın işğaldan azad edilməsi şanlı hərbi Qələbə nəticəsində mümkün olmuşdur
-
Ağdamın quruculuq, bərpa və inkişaf dövrü başlayıb
-
Ağdamın işğaldan azad olunmasından 6 il ötür
-
Qarakənd faciəsindən 35 il ötür
-
İnstaqramda bu gün nələr paylaşıldı? - FOTOLAR
-
FİFA prezidentliyi uğrunda üç nəfər yarışacaq - Namizədlər kimlərdir?
-
Sabunçuda dayandırılan tikinti yenidən aparılır? - VİDEO
-
İlhamə Abdullayeva işdən çıxarıldı - Yerinə sabiq nazir gəlir
-
Beynəlxalq axtarışda idi, Azərbaycana gətirildi - 445 min manatlıq mənimsəmə…
-
Putin, Tramp və Si Cinpin sülh bəyannaməsi qəbul etdilər - Təfərrüatlar
-
Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasında - Fotolar
-
Zelenski Makron və Mertslə görüşüb - Kiyevin ehtiyacları müzakirə olunub
-
İsmayıllıda 300 kiloqram iylənmiş at ətinin satışının qarşısı alındı - FOTO
-
Bu istiqamətdə hərəkət məhdudlaşdırılır - Sürücülərin nəzərinə!
-
Prezidentin sosial media hesablarında videoçarx paylaşıldı - VİDEO
-
Vəkil Orxan Kəngərli həbs edildi - Məhkəmədən qərar
-
20 Noyabr Ağdam Şəhəri Gününü xalqımız qürurverici anlarla qarşılayır
-
Azərbaycanda müəllimlərin sayı azalıb - RƏQƏMLƏR
-
Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı - Təlim toplanışı başlayıb
-
Dünyanın ən çox qazanan futbolçuları onlardır - SİYAHI
-
Altı marşrutun hərəkəti alternativ küçələrlə təşkil edilir - AYNA
-
Prezidentlə xanımı Vyetnamda belə qarşılandı - VİDEO
-
Tanışının adına kredit götürdü, 647 manatı öz kartına köçürdü - 2 il 8 ay həbs cəzası
-
Badamdarda sürüşmə təhlükəsi - Sakinlərə çağırış
-
“Aİ-95” benzinin idxalı artıb: Yerli istehsal niyə yoxdur?
-
Neft-qaz kəmərləri və dəmir yollarına təhdid ssenarisi: Üç ölkədən birgə cavab
-
Qayınanasının qızıllarını oğurlayıb nişanlısına “İphone 17” aldı - Bakıda film kimi cinayət
-
Putin Krım körpüsünə hücumlardan danışdı - “Bu zərbələrə cavab verəcəyik...“
-
Anar Bayramov gəldi də nəsə dəyişmədi: İki aylıq şirkət TENDER UDUR...
-
Bakıda və bəzi yerlərdə külək güclənəcək - XƏBƏRDARLIQ
-
Sentyabrda Gürcüstandan 23 min 780 baş qoyun alınıb – Biri 177 manata
-
Prezident və birinci xanım Vyetnama rəsmi səfərə yollanıb - FOTOLAR
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
-
Ağdamın işğaldan azad edilməsi Azərbaycan tarixində əlamətdar bir hadisə olaraq qalacaq
-
XİN-də yüksək vəzifəyə təyinat - İbrahimova rəisi təyin olundu
-
Putin Tramp və Si ilə anlaşır, Zelenskinin müttəfiqləri zəifləyir - POLITICO
-
Bu müəllimlərin diqqətinə - Cəmi 5 gün vaxt verildi
-
“Kontakt Home”un baş direktoru məsuliyyətə cəlb olundu - Pişiyə görə
-
Abşeron xəstəxanasında tibbi geyim mübahisəsi: TƏBİB məsələyə aydınlıq gətirdi
-
Bu torpaqlar amnistiyaya düşə bilər - Siyahıda hansı ərazilər var?
-
Kiçik qrantlar 30 min manata qədər... - Sabah böyük müsabiqə elan olunur
-
Azərbaycandan qeyri-adi ixrac: Qazaxıstana dörd primat göndərilib
-
Beyləqanda YAP-ın yaradılmasının ildönümü qeyd olundu - Fotolar
-
Şençjendə tarixi sammit: Putin, Si Cinpin və Trampın üçtərəfli görüşü başa çatdı
-
“Azərbaycanla Vyetnam arasında ticarət dövriyyəsi 150 milyon dollardan artıq olub“ - İlham Əliyev
-
Tanınmış hüquqşünas hakim qarşısında - Namizəd Səfərova 8 il müddətinə həbs cəzası istənildi
-
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi:“Dost Vyetnama səfərimi səbirsizliklə gözləyirəm”
-
Xəzərsahili qanunsuz obyektlər söküləcək? - AÇIQLAMA
-
Təhsilə xərclənən milyardlar - Rəsmi rəqəmlər açıqlandı
-
Paşinyan tarix açıqladı - “Avropa İttifaqı ilə vizasız rejimə keçid realdır”
-
Bakı Dövlət Universitetinin rektorları - Məleykə Abbaszadə ilk qadın oldu
-
Yasamalda park üçün nəzərdə tutulan ərazidə yaşayış binaları tikiləcək? - VİDEO
-
“Ermənistanın 200-dən çox kütləvi məzarlığın yerini açıqlamasını gözləyirik“ - Hikmət Hacıyev
-
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində yeni şöbə yaradıldı - Müdir təyin edildi
-
Sumqayıtda məsciddə gecələyən qadının əri həbs olundu - TƏFƏRRÜAT
-
Nazir və Penitensiar Xidmətin yeni rəisi qalmaqallı müəssisəyə getdi - İLGİNC
-
Tramp Pekində nüvə silahı ilə bağlı rəqəmləri açıqladı: Çinə xəbərdarlıq etdi
-
Xankəndidə tarixi gün: Yenilənmiş stadionda ilk oyun
-
Gürcüstanda azərbaycanlı siyasətçi həbs edildi - Nədə ittiham olunur?
-
Məleykə Abbaszadə BDU-nun rektoru oldu - SƏRƏNCAM
-
Elçin Babayev vəzifəsindən azad olundu - SƏRƏNCAM
-
Tramp zalı 42 dəqiqədən sonra tərk etdi: Putinlə görüşün detalları
-
Vəkil Orxan Kəngərli saxlanıldı - Qanunsuz narkotik dövriyyəsində ittiham olunur
-
Qapıları bağlı, divarları tozlu: Respublika Perinatal Mərkəzinin aqibəti necə olacaq? - VİDEO
-
Mənzil satışı prosedurunda yeni güzəşt tətbiq olunacaq - VİDEO
-
Avtomobil idxalına tətbiq olunan vergiyə yenidən baxıla bilər - VİDEO
-
“Daxili işlərimizə müdaxilədən çəkinməyə çağırırıq...“ - Azərbaycan XİN
-
Bu şirkət tenderlərdə “zerkalnı” məbləğlər udur - SİYAHI
-
Su və Meliorasiya İnstitutunun strukturu təsdiqləndi - 435 ştat vahidi müəyyən edildi
-
Aqil Ələsgər Şimali Kiprdə Prezident və Baş nazirlə görüşlərdə iştirak etdi - FOTO
-
TƏBİB-in təcili yardım maşınları ilə bağlı tapşırığı: Bakıda sirenlər susmur
-
Sumqayıtda velosiped oğurluqlarının qarşısı alınıb - Həbslər var
-
Dövlət xidmətinin rayon şöbəsində insident - Həbs olunan var
-
İkinci əl avtomobillərin satışında mühüm dəyişiklik - Kimlərə şamil olunacaq?
TOP 10
ARXİV






