AzFakt

Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI

Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ

Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?

“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?

Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti

Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb

Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə

Sovet təhsil elitası və cavabsız qalan suallar:Rektor 6 il sonra universitetə necə daxil olub?

Binəqədi rayonunda neft buruqları ərazisində daha bir qanunsuz tikinti - FOTO/VİDEO

Anar Əlizadə-Mübariz Mənsimov qarşıdurması - Kompromat savaşı yenidən başlayıb

Eldar Əzizovun narazı olduğu kadr: Xalid Ələkbərov yola salınır...

Sahib Məmmədovun “mənbə” axtarışı qalmaqal yaratdı - İşçilərin otağından dinləyici qurğu tapılıb

Eyyubov və digər vəzifəli şəxslərin əməlləri açıqlandı - Baş Prokurorluq məlumat yaydı

“Bravo”nun sönükən fəaliyyəti - Marketlər şəbəkəsinin rəqabətə davamlılığı niyə hər gün zəifləyir?

Elm adamlarından qorxudan ssenari: Dünya əhalisinin yarısı 2064-ə qədər yox olacaq


Tarix 27.05.26, 19:33	Font ölçüsü : - / +

2064-cü ildə qlobal əhali çöküşü yaşana bilər.

Bu barədə "Chaos, Solitons & Fractals" jurnalında yayımlanan araşdırmada deyilir.

Milan Universitetindən professor Alessio Zakkon və onun mərhum həmkarı Kostya Traçenko tərəfindən hazırlanmış bu yeni model bəşəriyyətin Neolit dövründən müasir dövrə qədər 12.000 illik inkişaf səyahətini vahid qeyri-xətti tənlik ilə birləşdirir.

Klassik demoqrafik modellərdən fərqli olaraq, bu yeni sistem tarixdə müxtəlif artım mərhələləri arasında təbii keçidi izah edə bilər. "Traçenko-Zakkon tənliyi" olaraq da bilinən bu riyazi əsas əslində şüşə və amorf bərk cisimlər kimi nizamsız materialların fizikasından ilhamlanıb.

Başqa sözlə, atomların zamanla hərəkətini təsvir edən fizika qanunları insan cəmiyyətlərinin əsrlər boyu necə böyüdüyünü və sarsıla biləcəyini parlaq şəkildə göstərir. Model həm Sənaye İnqilabının partlayıcı artımını, həm də 1970-ci illərdən bəri yavaşlayan əhali artımını mükəmməl şəkildə təsvir edir.

Bu təəccüblü araşdırma həm də demoqrafiyanın ən məşhur və qorxulu proqnozlarından birinə işıq salır. 1960-cı ildə Heinz von Foerster və komandası dünya əhalisinin 2026-cı ilə qədər nəzarətdən çıxacağını proqnozlaşdırdılar və bu proqnozu "qiyamət günü" adlandırdılar.

Lakin qlobal doğum nisbətlərinin azalması ilə bəşəriyyət bu imkanı itirdi. Bununla belə, Zakkonun araşdırması xəbərdarlıq edir ki, nəzarətsiz artım və ya əksinə, kəskin azalma müəyyən şərtlər altında yenidən ortaya çıxa bilər.

Tədqiqatçılar deyirlər ki, mövcud tendensiya tək başına fəlakət yaratmayacaq. Ancaq Yer kürəsinin daşıma qabiliyyəti birdən-birə zərbələrə məruz qalarsa, işlər dəyişir.

Tədqiqata görə, çökməyə səbəb ola biləcək potensial fəlakətlər bunlardır:

• Geri dönməz iqlim çöküşü

• Dağıdıcı qlobal pandemiyalar

• Böyük beynəlxalq münaqişələr və müharibələr

• Qida, su və enerji kimi əsas resursların tükənməsi

Tədqiqatçılar ən pis ssenarini nəzərə alaraq, Yerin dayanıqlı daşıma qabiliyyətinin birdən-birə 2 milyard insana düşdüyünü fərz etdilər. Bu dəhşətli ssenariyə görə, riyazi model dünya əhalisinin çox sürətli bir şəkildə dağılacağını və bəşəriyyətin təxminən 2064-cü ildə yarıya qədər azala biləcəyini proqnozlaşdırır.

Başlıq həyəcanverici səslənsə də, elm adamları çox açıq bir xəbərdarlıq edirlər: Bu, proqnoz və ya hava proqnozu deyil. Model insan əhalisinin dinamikasının ani ekoloji və ya sosial fəlakətlərə nə qədər həssas ola biləcəyini göstərmək üçün nəzərdə tutulmuş illüstrativ riyazi ssenaridir. Beləliklə, çantalarınızı yığıb sığınacaqlara qaçmaq üçün heç bir səbəb yoxdur. Hazırkı əhali meylimiz nisbətən sabitdir və üfüqdə qaçılmaz çöküş yoxdur. Alimlər ümid edirlər ki, bu tənlik mümkün gələcəkləri araşdırmaq və cəmiyyətləri daha davamlı yolda saxlamaq üçün güclü xəbərdarlıq işarəsi kimi istifadə oluna bilər.

Xəbərin oxunma sayı : 433