AzFakt

Məmurların adından “təcili” pul istəyirlər - DTX araşdırma aparır

Sabiq sədr Almaniyada tikinti biznesinə başlayıb - Şərikli bina tikir + FOTO

Məmməd Musayevlə əlbir olub 100 milyonu “yeyiblər” - Vəzifəli şəxslər həbs edildi

“Qardaşımla birgə 16 milyon vermişik” - Tale Heydərovun ifadəsi oxundu

Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI

Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ

Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?

“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?

Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti

Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb

Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə

Sovet təhsil elitası və cavabsız qalan suallar:Rektor 6 il sonra universitetə necə daxil olub?

Binəqədi rayonunda neft buruqları ərazisində daha bir qanunsuz tikinti - FOTO/VİDEO

Anar Əlizadə-Mübariz Mənsimov qarşıdurması - Kompromat savaşı yenidən başlayıb

Elektromobillərin görünməyən sirri - Alimlər sağlamlıqla bağlı son həqiqətləri açıqladı


Tarix 16.08.26, 18:05	Font ölçüsü : - / +

Son illər Azərbaycanda da bəzi həkimlər xüsusilə ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlara elektromobillərdən istifadə etməməyi, hətta belə avtomobillərə minməməyi tövsiyə edirlər. Onların fikrincə, elektromobillərin yaratdığı elektromaqnit sahələri ürəyə, xüsusilə də kardiostimulyator və digər implantlar daşıyan şəxslərə mənfi təsir göstərə bilər. Sosial şəbəkələrdə və gündəlik söhbətlərdə də bu fikirlərə tez-tez rast gəlinir.

Bəs bu xəbərdarlıqların arxasında ciddi elmi sübutlar varmı? Beynəlxalq tibb ictimaiyyəti bu cür yanaşmaları dəstəkləyirmi, yoxsa söhbət daha çox ehtiyat prinsipindən gedir?

Musavat.com bu sualların cavabını tapmaq üçün ABŞ, Yaponiya, Çin və Avropanın aparıcı elmi mərkəzlərinin son illərdə dərc etdikləri araşdırmaları təhlil edib.

Nəticə göstərir ki, elektromobillərlə bağlı cəmiyyətdə dolaşan bəzi qorxular elmi faktlardan daha sərtdir. Mövcud elmi sübutlar elektromobillərin insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaratdığını təsdiqləmir. Bununla belə, alimlər yeni texnologiya olduğu üçün uzunmüddətli müşahidələrin davam etdirilməsinin vacibliyini də xüsusi vurğulayırlar.

Dünyada elektromobillərin sayı hər il sürətlə artır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin proqnozlarına görə, yaxın illərdə yeni satılan avtomobillərin böyük hissəsini məhz elektromobillər təşkil edəcək. Bu keçid ilk növbədə atmosferə atılan zərərli qazların azalması, şəhərlərdə hava keyfiyyətinin yaxşılaşması və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə baxımından mühüm addım hesab olunur. Lakin elektromobillərin işləmə prinsipi daxiliyanma mühərrikli avtomobillərdən fərqləndiyi üçün onların elektromaqnit sahələri yaratması da müzakirə mövzusuna çevrilib. Bu sahələr əsasən yüksək gərginlikli batareyadan, elektrik mühərrikindən, invertordan, enerji kabellərindən və sürətli enerji doldurma sistemindən yaranır.

Burada vacib bir məqamı qeyd etmək lazımdır. Elektromobillərin yaratdığı elektromaqnit sahələri ionlaşdırıcı radiasiya deyil. Yəni rentgen və ya radioaktiv şüalanma kimi DNT-ni zədələyən, hüceyrələrdə mutasiya yaradan şüalanmadan söhbət getmir. Buna görə də alimlər elektromobillərin mümkün təsirlərini tamamilə fərqli elmi meyarlarla qiymətləndirirlər.

ABŞ tədqiqatçılarının hazırladığı geniş elmi icmallar göstərir ki, elektromobillərə keçid ümumi ictimai sağlamlıq baxımından müsbət qiymətləndirilir. Çünki havanın çirklənməsinin azalması ürək-damar və tənəffüs sistemi xəstəliklərinin sayının azalmasına kömək edə bilər. Bununla yanaşı, elektromobillərin yaratdığı elektromaqnit sahələrinin insan sağlamlığına birbaşa zərər vurduğunu təsdiqləyən güclü klinik sübutlar mövcud deyil.

Çin alimləri isə elektromaqnit sahələrinin ürək hüceyrələrinə mümkün təsirlərini araşdırıblar. Laboratoriya tədqiqatlarında elektromaqnit sahələrinin hüceyrələrdə kalsium kanallarına təsir göstərə, oksidləşdirici stress yarada və bəzi bioloji prosesləri dəyişə biləcəyi ehtimalı irəli sürülüb. Lakin bu nəticələrin böyük hissəsi laboratoriya və heyvan təcrübələrinə əsaslanır. İnsanlar üzərində aparılan klinik araşdırmalar bu mexanizmlərin real həyatda xəstəlik yaratdığını təsdiqləməyib.

Yaponiya və digər Asiya ölkələrinin kardioloqları tərəfindən aparılan geniş icmallar da oxşar nəticəyə gəlib. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, elektromobillərdə ölçülən elektromaqnit sahələri beynəlxalq təhlükəsizlik normalarından aşağıdır. Ürək implantı daşıyan xəstələr üzərində aparılan araşdırmalarda elektromobillə adi istifadə zamanı ciddi elektromaqnit müdaxilə qeydə alınmayıb.

Ən çox müzakirə olunan məsələ kardiostimulyator və implant olunan defibrilyator daşıyan insanlardır. Doğrudur, elektromaqnit sahələri nəzəri baxımdan bu cihazlara təsir göstərə bilər. Ancaq mövcud sistemli araşdırmalar göstərir ki, elektromobillərin gündəlik istifadəsi zamanı belə halların baş verməsi çox nadirdir. Əksinə, daha çox təhlükəsizlik qapıları, bəzi sənaye avadanlıqları və induksiya plitələri kimi güclü elektromaqnit mənbələri risk yarada bilər. Buna baxmayaraq, həkimlər ürək implantı olan şəxslərə istehsalçıların təlimatlarına və öz müalicə həkimlərinin tövsiyələrinə əməl etməyi məsləhət görürlər.

Bəs elektromobillər xərçəng, hipertoniya, şəkərli diabet, Parkinson və ya Altsheymer xəstəliklərinə səbəb ola bilərmi?

Hazırkı elmi araşdırmalar belə bir əlaqəni təsdiqləmir. Bu xəstəliklərlə elektromobildən istifadə arasında səbəb-nəticə əlaqəsi müəyyən edilməyib. Alimlər hesab edirlər ki, bu istiqamətdə daha uzunmüddətli müşahidələr aparılmalıdır, lakin indiki mərhələdə narahatlıq yaradacaq elmi fakt yoxdur.

Maraqlıdır ki, elm adamlarının diqqət çəkdiyi əsas məqam elektromobillərin mümkün zərərlərindən çox, onların sağlamlığa dolayı faydalarıdır. Benzin və dizel mühərriklərinin yaratdığı hava çirkliliyi hər il milyonlarla insanın ürək-damar, ağciyər və digər xəstəliklərdən əziyyət çəkməsinə səbəb olur. Elektromobillərin geniş yayılması isə havanın keyfiyyətini yaxşılaşdırmaqla ümumi sağlamlığa müsbət təsir göstərə bilər. Sadə dillə desək, bu günə qədər aparılan elmi araşdırmalar elektromobildə oturmağın və ya onu idarə etməyin insan sağlamlığı üçün təhlükəli olduğunu göstərmir. Xüsusilə sağlam insanlar üçün belə bir risk sübut edilməyib. Ürək implantı olan şəxslər isə ehtiyat məqsədilə həkimlərinin tövsiyələrinə əməl etməlidirlər, lakin beynəlxalq tədqiqatlar elektromobillərin adi istifadə zamanı bu cihazlara ciddi maneə yaratdığını göstərmir.

Bu gün üçün ABŞ, Çin, Yaponiya və Avropa alimlərinin ortaq qənaəti belədir: elektromobillərin yaratdığı elektromaqnit sahələri mövcud beynəlxalq təhlükəsizlik normaları çərçivəsindədir və onların ürək-damar sistemi və ya digər orqanlara ciddi zərər vurduğunu göstərən inandırıcı klinik sübut yoxdur. Bununla yanaşı, elm adamları uzunmüddətli müşahidələrin davam etdirilməsini vacib hesab edirlər. Yəni bugünkü elmi mövqe qorxu yaratmağa deyil, faktlara əsaslanan ehtiyatlı nikbinliyə söykənir.

Xəbərin oxunma sayı : 265